ورقهای ST37 و ST52 هر دو از فولادهای سازهای پرکاربرد هستند و از نظر ظاهری تفاوت زیادی با یکدیگر ندارند؛ اما وقتی صحبت از تحمل بار، مقاومت تسلیم، شکلپذیری، جوشکاری و کاربرد صنعتی میشود، تفاوت آنها اهمیت زیادی پیدا میکند.
بهطور خلاصه، ST37 فولادی با استحکام کمتر و شکلپذیری مناسبتر برای کاربردهای عمومی سازهای است؛ در حالی که ST52 مقاومت تسلیم و استحکام بالاتری دارد و بیشتر برای قطعات و سازههایی استفاده میشود که باید بار، خمش یا تنش بیشتری را تحمل کنند. شما می توانید برای برش لیزر فولاد به راحتی از خدمات لیزرپلاسکو استفاده کنید.
در نامگذاری جدید اروپایی نیز معمولاً خانواده ST37 با فولادهای S235 و خانواده ST52 با فولادهای S355 مقایسه میشوند. البته معادل دقیق به زیرگرید و استاندارد بستگی دارد؛ برای مثال در جدول استاندارد EN 10025-2، گرید قدیمی RSt37-2 با S235JR و St52-3U با S355J0 تطبیق داده شدهاند.
تفاوت ST37 و ST52 در یک نگاه
| مشخصه | ST37 | ST52 |
|---|
| رده کلی | فولاد سازهای معمولی | فولاد سازهای با استحکام بالاتر |
| معادل رایج امروزی | خانواده S235 | خانواده S355 |
| تنش تسلیم در ضخامت ≤16 میلیمتر | حدود 235 MPa | حدود 355 MPa |
| مقاومت کششی تقریبی | 340 تا 470 MPa | 490 تا 630 MPa |
| شکلپذیری | بیشتر | کمتر از ST37 |
| قابلیت تحمل بار | متوسط | بالاتر |
| مقاومت در برابر خمش و پیچش | متوسط | بیشتر |
| جوشپذیری | بسیار مناسب | مناسب، با نیاز بیشتر به کنترل شرایط جوش |
| ماشینکاری | مناسب | مناسب |
| کاربرد اصلی | ساختمان، پروفیل، قطعات عمومی | ماشینآلات سنگین، شاسی، پل، تجهیزات صنعتی |
| قیمت | معمولاً اقتصادیتر | معمولاً گرانتر |
| انتخاب مناسب برای سازه سبک و معمولی | بهتر | معمولاً ضرورت ندارد |
| انتخاب مناسب برای بارهای بالا | محدودتر | مناسبتر |
مقادیر مقاومت به ضخامت ورق، زیرگرید و استاندارد محصول بستگی دارند. طبق اطلاعات EN 10025-2، حداقل تنش تسلیم S235JR در ضخامتهای تا 16 میلیمتر 235 مگاپاسکال و برای S355JR حدود 355 مگاپاسکال است. مقاومت کششی این دو خانواده نیز بهترتیب حدود 340 تا 470 و 490 تا 630 مگاپاسکال گزارش شده است.
ورق ST37 چیست؟
ST37 یکی از شناختهشدهترین فولادهای سازهای کمکربن است که سالها بر اساس استاندارد قدیمی DIN آلمان در صنایع ساختمانی و فلزی مورد استفاده قرار گرفته است.
عدد 37 در نامگذاری قدیمی این فولاد به محدوده استحکام کششی آن در سیستم قدیمی نامگذاری اشاره داشت. در استانداردهای جدیدتر، بهجای این شیوه بیشتر از نامهایی مانند S235JR استفاده میشود که عدد آنها به حداقل تنش تسلیم اشاره دارد.
ST37 به دلیل استحکام متوسط، شکلپذیری مناسب و قابلیت جوشکاری خوب برای بسیاری از کاربردهای عمومی گزینهای اقتصادی محسوب میشود.
از این فولاد برای ساخت محصولاتی مانند:
- ورقهای ساختمانی
- پروفیلهای فولادی
- برخی تیرها و مقاطع
- قطعات عمومی صنعتی
- مخازن و سازههای سبک
- قطعات خودرو
- تجهیزات و سازههای جوشی
استفاده میشود.
در بازار ایران نیز ST37 یکی از رایجترین گریدهای ورق سیاه محسوب میشود.
ورق ST52 چیست؟
ST52 نیز یک فولاد سازهای است، اما نسبت به ST37 برای دستیابی به استحکام تسلیم و مقاومت مکانیکی بالاتر طراحی شده است.
وجود مقادیر بیشتر عناصر آلیاژی مانند منگنز و سیلیسیم در برخی زیرگریدهای ST52 به افزایش خواص مکانیکی آن کمک میکند. به همین دلیل این ورق میتواند در برابر خمش، پیچش و بارهای بالاتر عملکرد بهتری داشته باشد.
در نامگذاری جدید، خانواده ST52 معمولاً در محدوده فولادهای S355 قرار میگیرد. البته نباید بدون توجه به پسوند گرید، هر ST52 را دقیقاً معادل S355JR دانست؛ برای نمونه استاندارد EN 10025-2، گرید قدیمی St52-3U را با S355J0 تطبیق میدهد.
کاربردهای رایج ST52 شامل:
- شاسی ماشینآلات سنگین
- جرثقیل
- تجهیزات معدنی
- ماشینآلات راهسازی
- پل و سازههای مهندسی
- قطعات تحت بار بالا
- تجهیزات صنعتی
- سازههای جوشی سنگین
- برخی تجهیزات حملونقل
است.
مهمترین تفاوت ST37 و ST52 در چیست؟
مهمترین تفاوت این دو فولاد را میتوان در استحکام تسلیم آنها دید.
تنش تسلیم مشخص میکند فولاد تا چه مقدار تنش را میتواند تحمل کند بدون اینکه دچار تغییر شکل دائمی شود.
در معادلهای رایج جدید، برای ضخامت حداکثر 16 میلیمتر:
S235: حدود 235 مگاپاسکال
S355: حدود 355 مگاپاسکال
بنابراین ST52/S355 میتواند پیش از رسیدن به تغییر شکل پلاستیک، تنش بیشتری نسبت به ST37/S235 تحمل کند.
به زبان ساده، اگر دو قطعه با شرایط هندسی یکسان داشته باشیم، فولاد خانواده ST52 معمولاً قابلیت تحمل بار بالاتری خواهد داشت.
مقاومت کششی ST37 بیشتر است یا ST52؟
ST52 مقاومت کششی بالاتری دارد.
برای گریدهای متناظر در EN 10025-2، مقاومت کششی S235JR حدود 340 تا 470 مگاپاسکال و مقاومت کششی S355JR حدود 490 تا 630 مگاپاسکال برای ضخامتهای مشخص گزارش شده است.
به همین دلیل ST52 در تجهیزاتی که تحت بارهای سنگینتر، خمش یا تنش بیشتری هستند انتخاب مناسبتری است.
البته این موضوع به معنی بهتر بودن ST52 برای هر کاربردی نیست.
استفاده از فولاد با مقاومت بالاتر در پروژهای که به چنین مقاومتی نیاز ندارد ممکن است فقط هزینه خرید و ساخت را افزایش دهد.
تفاوت ST37 و ST52 از نظر شکلپذیری
ST37 معمولاً انعطافپذیری و قابلیت تغییر شکل مناسبی دارد.
در فولادهای سازهای، با افزایش استحکام معمولاً درصد ازدیاد طول کاهش پیدا میکند. برای نمونه در دادههای EN 10025-2، حداقل ازدیاد طول برای S235JR در ضخامت مشخص حدود 26 درصد و برای S355JR حدود 22 درصد اعلام شده است.
به همین دلیل اگر پروژه شامل خمکاری، کشش یا فرمدهی گسترده باشد، باید علاوه بر استحکام، قابلیت شکلپذیری گرید موردنظر نیز بررسی شود.
اینکه ST37 شکلپذیری بیشتری دارد لزوماً به معنی ضعیف بودن آن نیست؛ بلکه ویژگیهای مکانیکی آن برای کاربرد متفاوتی طراحی شدهاند.
تفاوت ST37 و ST52 از نظر جوشکاری
هر دو گرید قابلیت جوشکاری دارند و در سازههای جوشی استفاده میشوند.
ST37 به دلیل ترکیب سادهتر و استحکام پایینتر معمولاً جوشپذیری بسیار راحتی دارد.
ST52 نیز فولاد جوشپذیری محسوب میشود، اما در قطعات ضخیم یا سازههای حساس باید مواردی مانند:
- کربن معادل
- ضخامت ورق
- نوع الکترود
- دمای پیشگرم
- سرعت سرد شدن
- تنشهای ایجادشده در جوش
بهدرستی کنترل شوند.
بنابراین این جمله که «ST52 جوشپذیر نیست» اشتباه است. ST52 بهطور گسترده در سازههای جوشی استفاده میشود، اما به دلیل استحکام و ترکیب متفاوت ممکن است کنترل فرایند جوشکاری اهمیت بیشتری داشته باشد. منابع بازار فولاد ایران نیز هر دو گرید را جوشپذیر معرفی میکنند.
تفاوت ترکیب شیمیایی ST37 و ST52
یکی از دلایل تفاوت خواص مکانیکی دو فولاد، ترکیب شیمیایی آنهاست.
ST52 معمولاً منگنز و سیلیسیم بیشتری نسبت به ST37 دارد. این عناصر میتوانند به افزایش استحکام فولاد کمک کنند.
برای نمونه در یکی از جداول مبتنی بر استاندارد ملی ایران، حداکثر منگنز برای HR235 معادل ST37 حدود 1.20 درصد و برای HR355 معادل ST52 حدود 1.50 درصد ذکر شده است. برای HR355 همچنین سیلیسیم تا حدود 0.55 درصد در نظر گرفته شده است.
البته درصد دقیق عناصر به استاندارد، کارخانه، ضخامت و زیرگرید بستگی دارد و برای خرید صنعتی باید Mill Test Certificate یا گواهی آنالیز محصول بررسی شود.
آیا ST52 سنگینتر از ST37 است؟
به ازای ابعاد و ضخامت یکسان، تفاوت وزن قابلتوجهی وجود ندارد.
هر دو فولاد چگالی تقریباً مشابه فولادهای کربنی معمولی دارند. بنابراین یک ورق ST37 و یک ورق ST52 با طول، عرض و ضخامت یکسان تقریباً وزن مشابهی خواهند داشت.
اما یک نکته مهندسی مهم وجود دارد.
چون ST52 استحکام بالاتری دارد، در بعضی طراحیها ممکن است مهندس بتواند برای تحمل بار موردنظر از ضخامت یا سطح مقطع کمتری استفاده کند.
در چنین حالتی وزن نهایی سازه میتواند کاهش پیدا کند.
البته کاهش ضخامت فقط باید با محاسبات مهندسی انجام شود و نمیتوان صرفاً با جایگزین کردن ST52 بهجای ST37 ضخامت قطعه را بهصورت دلخواه کاهش داد.
آیا میتوان ST52 را جایگزین ST37 کرد؟
از نظر استحکام، ST52 در بسیاری از موارد مقاومت بیشتری دارد؛ اما این موضوع به معنی امکان جایگزینی بدون بررسی نیست.
تغییر گرید فولاد میتواند روی موارد زیر اثر بگذارد:
- محاسبات سازه
- ضخامت قطعات
- روش جوشکاری
- الکترود مصرفی
- خمکاری
- ماشینکاری
- قیمت تمامشده
بنابراین در سازهها یا قطعات مهندسی باید تغییر گرید توسط طراح یا مهندس پروژه تأیید شود.
به همان اندازه، جایگزین کردن ST37 به جای ST52 در قطعاتی که براساس استحکام ST52 طراحی شدهاند میتواند خطرناک باشد؛ زیرا ST37 تنش تسلیم پایینتری دارد.
ST37 برای چه کاربردهایی مناسبتر است؟
ST37 زمانی انتخاب منطقیتری است که نیاز به استحکام بسیار بالا وجود نداشته باشد و در عوض مواردی مانند هزینه مناسب، جوشکاری راحت و شکلپذیری اهمیت بیشتری داشته باشند.
از جمله کاربردهای رایج میتوان به:
- ساختوساز عمومی
- قطعات و سازههای فلزی سبک
- پروفیل و مقاطع فولادی
- تجهیزات عمومی کارخانه
- برخی مخازن و سازههای جوشی
- قطعات خودرو و ماشینآلات سبک
اشاره کرد.
ST52 برای چه کاربردهایی مناسبتر است؟
ST52 بیشتر در پروژههایی استفاده میشود که سازه یا قطعه باید تنش و بار بیشتری را تحمل کند.
کاربردهای رایج آن شامل:
- شاسی کامیون و ماشینآلات
- جرثقیل
- تجهیزات معدن
- ماشینآلات راهسازی
- سازههای سنگین
- پلها
- تجهیزات حملونقل
- قطعات تحت خمش و پیچش
- صنایع سنگین
است.
قیمت ورق ST37 بیشتر است یا ST52؟
در شرایط مشابه از نظر ضخامت، کارخانه و ابعاد، ورق ST52 معمولاً قیمت بالاتری نسبت به ST37 دارد. دلیل آن را میتوان در خواص مکانیکی بالاتر، ترکیب شیمیایی متفاوت و شرایط عرضه این گرید جستوجو کرد. منابع بازار آهن ایران نیز معمولاً ST52 را گرانتر از ST37 معرفی میکنند.
اما اختلاف قیمت ثابت نیست.
قیمت نهایی ورق به عوامل متعددی بستگی دارد:
- ضخامت
- ابعاد
- شیت یا رول بودن
- کارخانه تولیدکننده
- موجودی بازار
- نرخ مواد اولیه
- نرخ ارز
- هزینه حمل
- داخلی یا وارداتی بودن محصول
بنابراین ممکن است در یک مقطع زمانی اختلاف قیمت دو گرید بسیار کم و در مقطع دیگری بیشتر باشد.
برای مقایسه واقعی باید دو ورق با کارخانه، ضخامت و ابعاد مشابه در یک روز مقایسه شوند.
آیا ST52 با وجود قیمت بالاتر اقتصادیتر است؟
گاهی بله.
فقط قیمت هر کیلوگرم فولاد نباید معیار تصمیمگیری باشد.
اگر استفاده از ST52 به طراح اجازه دهد با رعایت ضوابط، وزن سازه را کاهش دهد یا ظرفیت تحمل بار را افزایش دهد، ممکن است هزینه نهایی پروژه حتی با قیمت بالاتر هر کیلو فولاد منطقی باشد.
در مقابل، برای یک سازه معمولی که ST37 تمام الزامات طراحی را پوشش میدهد، استفاده از ST52 الزاماً مزیت اقتصادی ایجاد نمیکند.
بنابراین سؤال درست این نیست که:
«کدام ورق ارزانتر است؟»
بلکه باید پرسید:
«برای بار و شرایط این پروژه، کدام گرید هزینه نهایی بهینهتری ایجاد میکند؟»
اگر به دنبال راهی برای افزایش دقت، سرعت و کیفیت کار خود در برش لیزر استیل هستید، این مطلب از مجموعه لیزر پلاس به شما کمک خواهد کرد تا با مزایای بیشمار این دستگاه آشنا شوید و تصمیم آگاهانهتری بگیرید.
از کجا بفهمیم ورق ST37 است یا ST52؟
تشخیص این دو ورق فقط از روی ظاهر تقریباً ممکن نیست.
رنگ، سطح و ظاهر دو ورق میتوانند بسیار شبیه باشند. به همین دلیل برای پروژههای حساس باید به:
- پلاک یا لیبل محصول
- گواهی کارخانه
- شماره ذوب یا Heat Number
- آنالیز شیمیایی
- خواص مکانیکی ثبتشده در Certificate
توجه شود.
منابع تخصصی بازار فولاد نیز تأکید میکنند که ST37 و ST52 از نظر ظاهری شباهت زیادی دارند و هنگام خرید ST52 بررسی لیبل و شناسنامه محصول اهمیت دارد.
در پروژههای حساس، در صورت تردید میتوان از آزمایشگاه برای بررسی ترکیب شیمیایی یا تست خواص مکانیکی استفاده کرد.
ST37 بخریم یا ST52؟
انتخاب به نوع پروژه بستگی دارد.
اگر پروژه یک سازه معمولی با تنش متوسط است و اولویت شما جوشکاری آسان، شکلپذیری و هزینه کمتر است، ST37 معمولاً گزینه مناسبی است.
اگر قطعه تحت بار زیاد، خمش، پیچش یا تنش بالاتری قرار میگیرد و طراحی به استحکام بیشتری نیاز دارد، ST52 انتخاب مناسبتری خواهد بود.
نباید ST52 را صرفاً به دلیل «قویتر بودن» برای همه پروژهها انتخاب کرد و از طرف دیگر نباید ST37 را در پروژهای که برای ST52 طراحی شده بدون محاسبه جایگزین کرد.
جمعبندی؛ ST37 بهتر است یا ST52؟
تفاوت اصلی ورق ST37 و ST52 در مقاومت مکانیکی و بهخصوص تنش تسلیم آنهاست.
در معادلهای رایج جدید، خانواده ST37/S235 حداقل تنش تسلیم حدود 235 مگاپاسکال و خانواده ST52/S355 حدود 355 مگاپاسکال دارند؛ بنابراین ST52 ظرفیت بیشتری برای تحمل تنش دارد.
در مقابل، ST37 برای بسیاری از کاربردهای عمومی، سازههای سبک و قطعاتی که نیاز به شکلپذیری و جوشکاری راحت دارند گزینهای اقتصادیتر است.
ST52 بیشتر در تجهیزات سنگین، شاسیها، ماشینآلات، سازههای تحت بار و کاربردهای مهندسی با نیاز به استحکام بالاتر استفاده میشود. قیمت آن نیز معمولاً نسبت به ST37 بیشتر است، هرچند اختلاف قیمت به شرایط روز بازار، کارخانه، ضخامت و ابعاد بستگی دارد.
در نهایت انتخاب صحیح نباید فقط براساس قیمت یا عبارت «ST52 قویتر است» انجام شود؛ محاسبات طراحی، استاندارد پروژه، قابلیت جوشکاری، ضخامت و شرایط بارگذاری باید مشخص کنند کدام فولاد انتخاب مناسبتری است.
سوالات متداول
- ST37 مقاومتر است یا ST52؟ ST52 مقاومت بیشتری دارد. در معادلهای رایج جدید، تنش تسلیم S355 حدود 355 مگاپاسکال و S235 حدود 235 مگاپاسکال است.
- تفاوت اصلی ST37 و ST52 چیست؟ مهمترین تفاوت در استحکام تسلیم، مقاومت کششی، ترکیب شیمیایی و کاربرد آنهاست. ST52 برای بارهای بالاتر طراحی شده، در حالی که ST37 در کاربردهای عمومی بسیار رایج است.
- ST37 بهتر جوش میخورد یا ST52؟ هر دو جوشپذیر هستند. ST37 معمولاً شرایط جوشکاری سادهتری دارد، در حالی که در ST52 بهخصوص در ضخامتهای بالا کنترل کربن معادل، پیشگرم و روش جوش اهمیت بیشتری پیدا میکند.
بدون دیدگاه